Arbodeskundigen zijn te veel gericht op de incidenten van vandaag en morgen, stelt Ira Helsloot. Duurzame veiligheid vraagt volgens de hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit om arbofunctionarissen die de commerciële werkelijkheid onder ogen durven zien. Of zoals hij het noemt: nuchter adviseren.
Helsloot gooit vaker een knuppel in het hoenderhok. Asbestsanering kan in bepaalde gevallen best met minder beschermingsmaatregelen, stelde hij nog in het onderzoeksrapport ‘Inzichten voor proportioneel asbestbeleid’. Die conclusie leidde tot een storm van kritiek (Welles-nietes over asbestgevaar, Vakblad Arbo 6-2019). Maar Helsloot hield voet bij stuk. Want geld dat je uitgeeft aan onnodige beschermingsmaatregelen, kun je beter aanwenden voor grotere risico’s elders die aantoonbaar meer mensenlevens kunnen kosten, is zijn stellige overtuiging.
Ongeval kan altijd gebeuren, soms simpelweg domme pech
En dat geldt breder voor veiligheid, werpt Helsloot nu op. “Er kan altijd een ongeval gebeuren. Dat is soms simpelweg pech”, zegt hij. Dat betekent niet dat je altijd een hele kerstboom aan beschermingsmaatregelen moet adviseren om een ongeval te vermijden of herhaling te voorkomen, vindt hij. “Arbodeskundigen zijn te veel gericht op de incidenten van vandaag en morgen. Ze moeten meer kijken naar gezondheidsrisico’s op langere termijn en adviseren over maatregelen die voor het collectief een meer duurzaam effect hebben.”
Kijk breder dan alleen de ‘kleine’ klassieke arbeidsongevallen
Dat vraagt om arbofunctionarissen die nuchter adviseren aandurven, zegt Helsloot, sinds begin juni 2019 ook voorzitter van Stichting RailAlert. “We hebben arbospecialisten nodig die breder kijken dan alleen de ‘kleine’ klassieke arbeidsongevallen, zoals vallen en snijden. Willen we veiligheid echt van theorie naar praktijk brengen? Dan moet een intelligente arbospecialist integraal naar risico’s kijken en vanuit dat bredere perspectief durven adviseren.”
Helsloot geeft ter illustratie een voorbeeld vanuit de spoorsector:
Voor werkzaamheden aan het spoor moet je overdag heel veel veiligheidsmaatregelen nemen en soms lijnen afschakelen. Daarom gebeurt veel werk ’s nachts en in ploegendiensten. Maar nachtwerk is voor de gezondheid van werknemers op langere termijn een enorme belasting. “Een arbospecialist zou moeten durven zeggen: ik accepteer overdag een grotere kans op een ongeval. Want het is voor een grote groep mensen op langere termijn schadelijker om hen ’s nachts te laten werken. Dat vinden de meeste arbospecialisten ingewikkeld, maar ik noem dat nuchter adviseren.”
