Meer dan eens was ik bij een bouwbedrijf dat het bewustzijn voor veiligheid onder medewerkers en management probeerde te verhogen. Dat was onder andere zichtbaar op de kartonnen koffiebekertjes met de tekst ‘We werken hier veilig of we werken hier niet’. Natuurlijk goed bedoeld. Alleen, er zit wel een impliciete aanname in dergelijke boodschappen. Namelijk dat er zoiets eenduidigs bestaat als ‘veilig’ en dus ook ‘onveilig’.
Eenduidige veiligheid op individueel niveau
In veel dagelijkse situaties is veiligheid inderdaad eenduidig. Op hoogte werken zonder valbeveiliging met harnas en vanglijn, dat is gewoon niet veilig. Daar zijn we het snel over eens.
Maar hoe veilig is het om medewerkers of managers structureel te laten overwerken vanwege capaciteitsgebrek? In hoeverre nemen we vermoeidheid en daarmee een stijgend risico op fouten en incidenten met schadelijke arbogevolgen daadwerkelijk serieus?
Of hoe zit het met de sociale veiligheid in relatie tot de fysieke veiligheid? Wat als een stagiaire een situatie als onveilig beschouwd, terwijl een oude rot in het vak onomwonden aangeeft ‘dat we dat hier al járen zo doen’. En ook dat er haast is geboden, vanwege een te krappe planning. Een stagebegeleider van een mbo-opleiding vertelde me een tijdje geleden dat zo’n situatie in de houtbewerking een stagiaire een vinger heeft gekost. Blijvende schade met vermijdbaar leed op individueel niveau.
Eenduidige veiligheid op organisatieniveau
Ook op organisatieniveau blijkt veiligheid lang niet altijd eenduidig. Er kunnen totaal verschillende percepties bestaan over wat wel en wat niet veilig is. Dit leidt nogal eens tot serieuze maatregelen voor de kleine incidenten. Terwijl de risico’s op de grotere incidenten, die meer en duurdere maatregelen vragen, bewust of onbewust worden genegeerd.
