Psychologische veiligheid is het belangrijkste ingrediënt voor teamsucces, concludeert Google uit eigen onderzoek. Maar liefst 70 procent van de werknemers voelt zich niet vrij om zich uit te spreken. Schokkende cijfers. En dat terwijl psychologische veiligheid volgens Harvard-professor Amy Edmondson hét kenmerk is van succesvolle teams.
Hoe realiseer je psychologische veiligheid in de praktijk?
In academische termen wordt psychologische veiligheid omschreven als het klimaat waarin mensen interpersoonlijke risico’s durven te nemen. Dat klinkt abstract. Hoe realiseer je psychologische veiligheid in de praktijk? Hans van der Loo en Joriene Beks slaan in hun boek Psychologische veiligheid een brug tussen theoretische inzichten en hun jarenlange ervaring met het begeleiden van teams en organisaties. Stap voor stap nemen ze de lezer mee in het proces van transformatie van een angstcultuur naar een psychologisch veilig klimaat waarin medewerkers kunnen vlammen.
Vrijmoedigheid is een sleutelbegrip in het boek. “Vrijmoedig, daar zit het woord vrij en het woord moed in”, zegt Van der Loo. “Het gaat om de moed om vrijuit je mening te ventileren. Dat je het durft te zeggen als je fouten signaleert, dat je vrijuit een idee oppert, of een dwarse mening naar voren brengt. Daarvoor heb je een safe zone nodig, een thuisgevoel. Organisaties kunnen pas écht floreren als medewerkers zich vrijuit durven uitspreken.”
Vrijmoedigheid op werk wordt vaak gesmoord in angst
Maar de vrijmoedigheid die we in huiselijke kring als vanzelfsprekend ervaren, wordt op het werk vaak gesmoord in angst. “Dat kan zijn de angst voor gezichtsverlies, om je baan kwijt te raken, dat je fouten worden afgestraft, noem maar op. Angst zit al ruim een eeuw ingebakken in ons werksysteem. De meeste organisaties worden nog altijd hiërarchisch aangestuurd, gericht op controle. Het lastige daarbij is dat angst zaaien werkt, medewerkers gaan harder werken als de zweep erover gaat. Maar de psychologische onveiligheid die daaruit voortvloeit, verzwakt de organisatie zienderogen.”
Volgens Van der Loo gaat er iets wezenlijks vooraf aan angst: de mate waarin medewerkers zich thuis voelen in het team, oftewel inclusie. Daarbij stelt de huidige tijdsgeest ons voor uitdagingen. “Vroeger werkten mensen vaak hun hele leven voor hetzelfde bedrijf, dan leer je elkaar goed kennen. Tegenwoordig switchen mensen makkelijk naar andere teams, daardoor kennen teamleden elkaar vaak nauwelijks. Dat maakt het moeilijker dan voorheen om het gevoel te krijgen dat je erbij hoort. Het ontbreken van groepsbinding is een sta-in-de-weg voor psychologische veiligheid.”
